İktidarı değiştirmenin motivasyonu

"Yönetilenlerin bir süre sonra yönetenlerden sıkılması, bir değişiklik yapılırsa kaderlerinin değişeceğine inanmaları pek çok toplumda görülür. Kendine güveni olmayan kişiliksiz bireylerin kendi fakirliklerinin ya da mutsuzluklarının sebebini başka yerde, en başta da yönetenlerde aramakta olduğunu özellikle ekonomik olarak geri kalmış toplumlarda çalışmalarım sırasında karşılaştığım bir çok grupta fark ettim. İleri sanayileşmiş toplumların bireylerinde var olan sorgulama özelliği gelişmekte olan toplumlarda yaygın olmadığı için inanç ya da telkin kişisel kararlarda daha etkin oluyor. Kişiler sanki baştakiler değişirse birden mucize olup kendi kaderleri değişecekmiş inancına çabuk kapılabiliyorlar ya da bu hususta kolay ikna ediliyorlar."

Ayhan Çilingiroğlu, 80 yıl, sh.31

Genç Teknokrat Özal'ın Paradoksu

Kim olduğunu bilmiyorum, biri yedek subay okuluna geç gitmiş, idarede tecrübeli bazı kimselerin askerliklerini planlamada yapmaları için Milli Birlik Komitesi’nden izin alınması fikrini ortaya atmıştı. Biz de yurtdışında iyi eğitim görüp dönmüş ve yedek subay okulunda bulunan bazı kimseleri buna ilave etmeyi düşünerek bir liste hazırlığına başladık listeye Süleyman Demirel, Cevdet Kösemen, Yorgi Demirgil gibi isimlerle başladık listenin tamamlandığını düşündüğümüz bir sırada Ayhan Çilingiroğlu geldi ve listeye eklenecek bir mühendis ismi daha olduğunu fakat benim pek memnun olmayabileceğimi söyledi. Niye memnun olmayabileceğimi sorunca biraz fazlaca sağcıdır, ben Elektrik İşleri Etüt İdaresi’nden tanıyorum dedi. Ben sağı solcu ayrımı yapamayacağımızı, eğer bilgili, tecrübeli ve çalışkan biriyse alabileceğimizi söyledi ve listeye ilave etmek istediği kişinin ismini sordum. İsim Turgut Özal idi onu da listeye ekledik.

Yedek subay okulu bitince geleceklerdi. Gelmelerini beklediğimiz günlerde Süleyman Beyin Devlet Su İşleri’nde sekreteri olan bir hanım telefon ederek Süleyman Beyin odasının hazırlanıp hazırlanmadığını ve kendisine bir sekreter tahsis edilip edilmediğini sormuş. Haberi getirene ne cevap verdiğini sordum. Yer sıkıntımız olduğunu, daire başkanlarının dahil odalarında 2 şer 3 er kişi oturduklarını, sekreterlik görevlerinin de bir “pool” tarafından yapıldığını söyledim dedi

Planlamada çalışmaya başlayacakları zaman bütün grup beraberce geldi her birine ihtisaslarına göre görev dağılımlarını yapmak bana düştü. Turgut Özal’dan planlama teşkilatında teker teker inceleyip ekonomik değerlendirmelerini yapabileceğimiz proje sayısının sınırlı olması nedeniyle her sektörde en az projeyi inceleyerek o sektördeki toplam yatırımın önemli bir kısmını değerlendirebilmek için planlama teşkilatınca incelenecek proje büyüklüklerini bulmasını istedim... Özal kendine verilen çalışmayı ilk bitirenlerden idi. Kendisine teşekkür ettim ve vardığı sonuçları yürürlüğe koyamaya başlayacağımızı söyledim. Toplantı sonunda Özal benimle biraz görüşmek istediğini söyledi. Kabul ettim, benim odama doğru yürümeye başladık. Özal bana sektör programları ve projeler şubesini Ayhan Çilingiroğlu’ndan daha iyi idare edebileceğini söyleyince şaşırdım. Ve teşekkür ederek ayrılıp odama gittim ve o hareketini hiç unutamadım.

“İzmir Karşıyaka’dan dünya’ya...” Atilla Karaosmanoğlu’nun Hatıraları, İş Bankası Yayınları, sh. 134-6

Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Huzur Hakları

‘İktisadi Devlet Teşekkülü Reformu hakkında neler yapabileceğimiz konusunda İsmail Ertan ve Ayhan Çilingiroğlu ile oturup çalışmakta olduğumuz bir gün, İnönü’nün geldiğini haber verdiler, galiba bir haftasonu idi, çünkü (Planlama) teşkilatta pek az insan vardı. Kendisini karşıladık. Ne yaptığımızı sorunca İktisadi Devlet Teşekkülü Reformu üzerinde çalıştığımızı söyledik, ilgilendi ve sorular sormaya başladı. İlk olarak “Şimdi kaç tane İktisadi Devlet Teşekkülü var?”diye sordu. İsmail Ertan, o zaman mevcut olan İktisadi Devlet Teşekküllerinin ve onların iştiraklerinin sayılarını verdi. İnönü o kadar çok İktisadi Devlet Teşekkülü olmasına şaşırmıştı. Ayrıca bu iştiraklerde ne oluyor, sayıları neden bu kadar fazla? diye sordu. Yine İsmail Ertan durumu anlatırken fazla iştiraklerin kurulması için önemli teşvik nedenlerinden birinin iştiraklerin yönetim kurullarına İktisadi Devlet Teşekküllerinin üst düzey yöneticilerinin tayin olunması ve bu tayinlerle ek gelir sağlanması olduğunu söyledi. İnönü durdu ve”desenize bizim devletçilik dediğimiz şey dolapçılık haline gelmiş” dedi.

“İzmir Karşıyaka’dan dünya’ya...” Atilla Karaosmanoğlu’nun Hatıraları, İş Bankası Yayınları, sh.140-1